10 Eyl 2016

ONURLU ŞARKI

                  göğsümde  çırpınan  bu  yetim  heyecan,
                        koparılmış  gülden  yayılan  buğulu  nefes,
                        düşer  mi  söylemin  uysal  suyuna?
                        hangi  şiir  yüklenir  yıkımın  tarihini?
                        rüzgarı  özler mi  kalbimde  tökezleyen  küheylan?

                        yüzümde  kabuklanan  izler  ele  verecek  beni,
                        anne  bakışından  arta  kalan  yaralar  kuruyacak.
                        eşiğe  çıkıp  seslenen  kadınlar  tanıyacak  ilkin,
                        genç  ölülerin  üzerine  kapaklanan  ağıtlar…
                        çocuklar  takılacak  peşime  camdan  kahkahalarla.

                        güvercinler  konacak  suskumda  ufalanan  sözcüklere,
                        düşten  yorgun  genç  kızlar  yakalayacak  mutsuzluğumu.
                        toprağa  diz  vuran  ezgiler  eriyecek  her  adımımda.
                        terk  edilmiş  sevda  dizeleri  el  uzatacak  kör  kuyulardan.
                        hasretin  leşiyle  yağacak  üzerime  küskün  yağmur...

                        aşkın  ve  huzurun  sökülen  ipliği  dolanacak  boynuma,
                        bahçeleri  koparacak  havalanan  kuş  çığlıkları.
                        sandık  diplerine  saklanmış  ilençler  çıkarılacak,
                        suyu  kurumuş  ağaçlara  bağlanacak  karanlık  niyetler.
                        sütü  çekilmiş  bir  halk  kaçacak  ezberlenmiş  korkularından.

                        çocuk  kalbinden  bükülen  gemiler  bırakılacak  denize,
                        deccal’ın   kör  gözünde  yanıp  sönerken  cinnet.
                        alna  sürülen  toprak,  kum  dökecek  uğrun  uğrun,
                        haram  kılınacak  el ele  söylenmiş  onurlu  şarkılar.
                        bir  gölgelik  canlarıyla  susmayı  öğrenecek  kız  çocukları.


                        ahraz  bir  utançla  küçülen  beden  ve  ruhun  isyanı…
                        söylenmemiş  her  şiir  küfrün  zaferidir  kalbim,
                        huzuru  çalınmış  kalabalığa  koşsun  yaralı  yılkı.
                        günlerin  sevincini  anlat  onlara,  ışığın  direnişini.
                        suyu  çağır,  çöl  imgesiyle  dayatılan  düşlere.

                        kuş  cıvıltılarından  ilmeklenen  urganları  çöz,
                        kırılan  bakışlarından  sar  tükenmiş  çocukları.
                        umuda  çökmüş  işsizlere  emeğin  sabrını  anlat,
                        kalbiyle  bekleyen  kadınlara  çiçeğin  rüyasını.
                        bereketin  dönüşünü  muştula  balıkçı  türkülerinde.

                        en  geriden  haykıran  söylevleri  yalanla,
                        ölümsüz  şairlerden  derle  barış  şarkılarını.
                        ardından  bir  tas  su  dökülen  kayıp  gençlik
                        geri  dönsün  yitimin  dipsiz  uçurumundan.
                        mutlu  haberlerle  salınsın  şeytan  uçurtmaları.

                        sonsuz  zamana  devrolan  imece  ve  inancın  ışığı…
                        söylenmemiş  her  şiir  karanlığın  yandaşıdır  kalbim.
                        kara  çalınmış  kardeşliğe  koşsun  susamış  yılkı.
                        sabahın  aşkını  anlat  onlara,  tazeliğin  kıvancını.
                        göğü  çağır,  kan  özlemiyle  dayatılan  gerçekliğe.

                        beden  çürür,  ruh  eksilir,  sözcükler  bir  bir  kanatlanır,
                        güneş  doğar  yeniden  elbet, hayat  yeniden  aklanır.

                                                                     MURATHAN  ÇARBOĞA       
                                                                                    2008                                                                        
                       

                       
                         

                       
                       
                         
                       
                           
                       
                       
                       
                       




10 Ağu 2016

SEDE KIZ İLE HASAN OĞLAN*


                                  Kara  bir  çizgi  kabuklanır  alnımda,   
                                  Sildikçe  kanayan  bir  küfran…

                                  Güya  karanlıkla  sınanmıştı  kalbim
                                  Bir  Küheylan  gibi…
                                  Oysa  göğsümde  koşturur  yılkı
                                  Günlük  güneşlik  yeleleriyle.
                                  Vurdukça  kazmayı 
                                  Domur  domur  göverir  kömür,
                                  Avcumda  emeğin  nefesi  tomurcuklanır.

                                   Kara  bir  çizgi  kabuklanır  alnımda,
                                   Sildikçe  kanayan  bir  küfran…
                                   Unutma,  toprağın  anaç  kollarına 
                                   Kıvrılacak  bir  gün  her  insan.
                                                                             
            Her  akşam, Sede  Nine’nin  ak  saçları  uçuşurdu  rüzgarda. Her  paydos  vakti  ocağı  tepeden  gören  kayalığın  üzerine  dikilirdi. Kara  başörtüsünün  altından  sırtına  doğru,  iki  uysal  kedi  gibi  uzanırdı  belikleri. Ayaklarına  kadar  inen  entarisiyle  dikilirdi  ocağa  karşı, rüzgara karışıp uçmayı  deneyen  bir  kuş  gibi  havalanacağı  anı  beklerdi  sanki.

            Soluklanmak  için  bir  köşeye  çökmüş  de  bir  daha  kalkamamış  gibi  eğreti  duran  gecekondumuzun  penceresinden  bakardım ona. Ocağın  canavar  düdüğü  paydos  vaktini  müjdeleyince  bir  koşu  gidip  kayalıkları  gözlerdim.. Sede  Nine  hep  orada  olurdu. Lapa  lapa  kar  içinde  bembeyaz  kesilirdi  kimi  zaman. Gün  olur  bıkkınlık  veren  yağmurların  altında  binlerce  yıllık  bir  Anadolu  heykeli  gibi  dikilirdi.
            Bazı  günler  yaşından  hiç  beklenmeyen  bir  çeviklikle  koşar  adım  inerdi  yokuş  aşağıya. Eprimiş  başörtüsü  ve  zayıf  bedenine  bol  gelen  entarisi  dalgalanırdı  engin  denizlere  sevdalanmış  yelkenler  gibi. Madenin  kara  ağzından  çıkan  yorgun  işçilere  yanaşırdı. Hiç  ses  etmez,  dikkatli  dikkatli  bakardı  yüzlerine. Kiminin kolundan  çekip  durdurur,  yüzünün  gözünün  karasını  silerek  gözlerinin  içine  bakardı. Herkes  bilirdi  Sede  Nine’yi. Madencilerin  yorgun  yüzlerine  hüzün  yürürdü  o  zaman. Suratlarındaki  kömür  karasında  damar  damar  çatlayarak  gözbebeklerine  doğru  ağan  bir  burukluk…

                                               ******************

            Kırk  yıldır  bitmeyen  bir  bekleyişti  bu. Hasan’ı  beklerdi  Sede.  Kıvırcık  saçlı,  kömür  gözlü  Hasan... Yiğitti,  gözü  karaydı, güleçti. Çocuk  gibi  yüzüne  dalga  dalga  yayılan  bir  su  aydınlığıyla  gülerdi. Her  gün  yüzü  gözü  kapkara  gelirdi  eve. Sede  kapıyı  açıp  bakardı. Hasan , kömür  gözleriyle  gülüverirdi  hemen.
Daha  evleneli  yıl  olmadan,  kara  kara  dumanlar  tüter  bir  gün  ocağın  ağzında. Kayalıklara  tünemiş  barakasının  eşiğine  dikilir  dikilmez  şıp  diye  bir  ateş  damlar  Sede’nin  yüreğine. Sol  memesinden  aşağıya  bir  şeyler  göçer


            Yokuş  aşağıya  bir  ceylan  gibi  seke  seke  koşar. Ocağın  önü  can  pazarıdır. Ortalıkta  bir  duman,  göz  gözü  görmez… Yanmış,  yıkılmış  bir  şeylerin  kokusu  almıştır  etrafı. Jandarma  dipçik  gösterip  çember  çizmiş,  yanaştırmaz  kimseyi. Kavrulmuş,  soluğu  kesilmiş  yiğitler  bir  yandan  taşınır  derme  çatma  sedyelerle. Yiten  canlar  yan  yana  koyun  koyuna  dizilir  yere.
            Sede  Kız   bağıranların,  çırpınanların,  ağlayanların  arasından  bir  ceylan  gibi  seke  seke  ölülerin  yanına  koşar, jandarmanın  boğazına  sarılır, tutayım  diyeni  tırmalar. Teker  teker  bakar  ölülerin  yüzüne. “Hasan mı?” diye  yüreği  gümler  her  seferinde, amma  yok. Hasan  yoktur  ortalıkta. Yaralılara  yetişir  sonra. Tek  tek  bakar  hepsine, yüzlerinin  karasını  siler,  bakar,  bakar. Sonra  davranır  ocağın  ağzına  doğru. Ya  sabır, diyen  jandarmalar  tutup  çekerler  kenara.
            Saatler  geçer,  çöküp  bir  kenara  bekler  Sede. Saatler  gün  olur,  ortalık  durulur, duman  ipini  koparıp  çeker  gider  göğe. Çöküp  bir  kenara  bekler  Sede…
            Takım  elbiseli, fötür  şapkalı  adamlar  gelir  gider. Vah  vahlar, cık  cıklar, devletimiz  büyüktürler, başımız  sağ olsunlar  uçuşur  ortalıkta. Çöküp  bir  kenara  bekler  Sede. Mahallenin  kadınları  söküp  alamazlar  onu  çakıldığı  yerden. Gözü  ocağın ağzına  takılıp  kalmış  Sede’ye  bir  lokmayı  zor  yedirir,  bir  yudum  suyu  zor  içirirler.
            Adının  deliye  çıktığı  bir  an  doğrulup  konuşur  Sede. “Eve  gideyim” der, “Hasan’ım  gelir  şimdi.”  Sonra  bir  ceylan  gibi  seke  seke  ulaşır  evine. Günlerce, aylarca  evini  güzel  güzel  temizleyip  yemekler  yapar, süslenir  ve  eşiğe  çıkıp  bekler  Hasan’ını. Kimi  günler  ocağa  gidip  madenden  çıkanların  yüzüne  bakar  bir  bir: “Hasan’ım “der  “ Hasan’ım  mı  ola?”

            Ölüsü  bile  çıkmaz  Hasan’ın. Dal  gibi,  güleç  yüzlü, kıvır  kıvır  saçlı  Hasan... Dizim  dizim  yiğitleri  yutan  kuyular  kapatılır, unutulur  ağıtlar, yüreğe  düşen  yaralar küllenir; amma  Sede  Kız  bıkıp  usanmadan  bekler  kocasını. Yarım  asra  yakın  bir  süre  bitip  küllenmeyen  bir  sevdayla, her  sabah  yeniden   tazelenen  bir  umutla  bekler.
                                               ******************
            O  zamanlar  içimde  dolanıp  duran  bir  şarkının  penceresinden  bakardım  hayata.  Hani  olur  ya, bir  yerden  hatırlarsın  bir  ezgiyi, fakat  bir  türlü  sese,  söze  dökemezsin. Tınılar  zihninde  bir  bahar  rüzgarı  gibi  dönüp  durur. İçinde  sıcacık  varlığını  hissettirir  ezgi. İnsanın  yüzüne  aydınlık  vurur. Ellere,  kollara, olur  olmaz  açıveren  gülüşlere  renk  yürür. O  zamanlar  içimde  mutluluğa  kardeş  olan  bir  şarkının  penceresinden  bakardım  hayata. Çocuktum. Her  çocuğun  kendine  ait  bir  şarkısı  olur  diye  düşünürdüm.
            Doğruydu  aslında; seslerden,  gülüşlerden  ve  dokuz  canlı  bir  kedi  gibi  inatla  hayata  sarılan  sevgilerden  kotarılmış  bir  ezgi  göverirdi  her  bebenin  kalbinde. Bir  anne  sesi  gibi  yumuşak; baharın, güzün  renklerinden  derlenmiş  bir  battaniye  gibi  sıcak  bir  ezgi. Her  çocuk  bu  ezgiyle  el  ele  büyürdü; fakat  yetişkinlerin  dünyasında  güzelliklere  yer  yoktu  çoğu  zaman. Acıtılan, düşleri,  umutları  çalınan  her  çocuğun  içinde  susuverirdi  cıvıltılar. Küçük  kalplerde   açılan  boşluğa  ağıp  çöreklenmek  için  fırsat  kollardı   kokuşmuş  bir  su  gibi  sinsi  sinsi  ürperen  karanlık.
            Sede  Nine’nin  tükenmek  bilmeyen  umudunu; kuru  ellerinde, kemikli  güzel  yüzünde  damar  damar  işleyen  inadını  kanıksamak  bir  hataydı. Madene  yüreğinden  sökülen  bir  iple  bağlı  olan  herkes, acıya  gebe  kara  bir  elmas  taşırdı  avcunda. Kalp  gibi  atan  sırça  bir  elmas… Gün  gelir  hiç  beklemediğiniz  bir  anda  kayıp  düşüverirdi  ellerinizden.
                                                           ********
            Susmaktan  öte  bir  dünyası  olmayan  bir  adamdı  babam. Belki  de  sustuklarının  gerisinde  açılan  sonsuz  bir  dünyada  yaşardı. Yorgun  bıyıkları,  kömür  kokusu  ve  akşamları  bir  köşeye  çöküp  ince  belli  bardağı  avuçlaya  avuçlaya  çay  içişi… Çocukluğumdan,  ilk  gençliğimden   babama  dair  miras  kalan  manzara  buydu. Kimi  zaman  gözlerime  uzun  uzun  bakıp  da  gülümser, saçlarımı  sıvazlardı. Kısa  sorulardan  ve  yalın  yanıtlardan  ibaret  kısacık  muhabbetlerimiz  olurdu.
            Akşamları  susmaların  etlenip  de  evi ıssızlaştırdığı  anlarda  annem  devreye  girerdi  hemen. Her  daim  elinde  ördüğü  bir  şeyler  olurdu.  Bir  yandan  örgüsünü  ilmekler  bir  yandan  konuşurdu. Babamla  ben  mutlu  mutlu  dinlerdik  onu. Dünya  ahvalinden  masallara, komşulardan  uzak  akrabalara  kadar  geniş  bir  yelpazede  gezinirdi  annemin  sesi. Ben,  annemi  ve  içimde  her  an  yeniden  ışkın  veren  şarkıyı  dinleyerek  uyuya  kalırdım.

            Uyandığımda  babam  suskunluğunu  azık  yapıp  çoktan  ocağa  gitmiş  olurdu. Annem  pencereye  yapışıp  mırıl  mırıl  dua  okurdu.  Madene  yüreğinden  sökülen  iple  bağlı  olan  herkes  azat  edilmiş  kuşlar gibi  göğe  salardı  sözcüklerini. Dudaklarda  okunup  üflenmiş  temennilerin  huzuru  dururdu.
            O  zamanlar  içimde  dolanıp  duran  bir  şarkının  penceresinden  bakardım  hayata. Zihnimdeki,  güz  yağmurları  gibi  hüzünlü, bahar  rüzgarları  gibi  delişmen  ezgiyi  günün  her  anı  dinlediğimden  midir, yoksa  yavaş  yavaş  babama  benzediğimden  midir  bilinmez?  Daha  fazla  susar  olmuştum  ilk gençlik  yıllarımda. Susmayı  babalarından öğrenen  çocuklar  gibi  babalara  özgü  uzun  uzun  bakmalar  ve  ağır  ağır  düşünmeler  eklemiştim  yüzümdeki  acemi ifadeye.

            Susmanın  erdemiyle  sınandığım, ince  belli  bardakları  avuçlaya  avuçlaya  akşamların  uğultusunu  ve  annemin  karanlığa  avuç  avuç  ışıktan  kuşlar  serpen  sesini  dinlediğim  günlerden  birinde  penceremizin  önünden  bir  rüzgar  gibi  geçti  Sede  Nine. Sonra  geri  dönüp  cama  yapışarak  bana  baktı. Yaklaşıp  camı  açmama  ve  ne  istediğini  sormama  fırsat  vermeden,  yeniyetme  kızların  kıskandığı  dal  gibi   bedenini  toparladı   ve  ceylan  gibi  seke  seke  uzaklaştı. Öğlen  vaktiydi. Çok  geçmedi, iki  saat  sonra  ocaktan  dizi  dizi  ölüler  çıkarmaya  başladılar. Madenin  bir  damarında  göçük  olmuştu. Yüreği  avcunda  çırpınan  herkes  gibi  biz  de  koştuk  ocağa. Sede  Nine’yle  beraber,  tıpkı  onun  gibi  çıkan  her  ölünün,  her  yaralının  yüzüne  baktık. Sede  Nine  yine  bulamamıştı  Hasan’ını. Biz  bulmuştuk  oysa…

                                                   *******************
            Her  akşam, Sede  Nine’nin  ak  saçları  uçuşurdu  rüzgarda. Her  paydos  vakti  ocağı  tepeden  gören  kayalığın  üzerine  dikilirdi. Kara  başörtüsünün  altından  sırtına  doğru,  iki  uysal  kedi  gibi  uzanırdı  belikleri. Ayaklarına  kadar  inen  entarisiyle  dikilirdi  ocağa  karşı, rüzgara karışıp uçmayı  deneyen  bir  kuş  gibi  havalanacağı  anı  beklerdi  sanki.
            Babamın  kırkıydı  o  gün. Annemin  ağlamaktan  harap  olduğu,  benim  susmaktan  yorulduğum  bir  gündü. Asırlara  tanık  olmanın  bilgeliyle donup  kalmış  bir  Anadolu  heykeli  gibi  duruyordu  Sede  Nine. Ayaklarımı  sürüye  sürüye  yanına  gittim. Hiç  kıpırdamadı, çöküp  yanına  oturdum. Rüzgar  saçlarımızı, giysilerimizi  uçuruyordu, uzaktan  tek  gözü  kör  mitolojik  bir  düşman  gibi  bakıyordu  ocak. Yan  yana  ne  kadar  sustuk  bilmiyorum. Usulca  “Sizinki  geldi”  dedi  Sede  Nine. Sesim  titreyerek  “Geldi” dedim, “Geldi…”. Sonra  yanıma  çöküp, toprağa, güneşten  kavrulmuş  ekinlere  benzeyen  yüzünü  yaklaştırarak  baktı  bana. Gülümsedi  “Belki  Hasan’ı  da  görmüştür”  dedi.

            Yanıtımı  beklemeden  doğruldu  ve  yokuş  aşağıya  bir  ceylan  gibi  seke  seke  koşar  adım  ocağa  ilerledi. Onun  boş  bıraktığı  yere  dikilip kımıl  kımıl  evlerine  dönen  işçilere  baktım. Rüzgar  saçlarımdan, gömleğimden  yakalayıp  sarstı  dalgınlığımı.
            Sede  Nine  her  bir  işçiyi  yakalıyor  ve  yüzlerini, alınlarını  ovalayıp  her  birinin  gözlerine  bakarak  onlarda  Hasan’ını  arıyordu. Yarım  asra  yakın  bir  süre  bitip  küllenmeyen  bir  sevdayla, her  sabah  yeniden   tazelenen  bir  umutla  bekliyordu  onu. Kabullenemiyordu  madencinin  onlarca  yıldır  değişmeyen  kara  yazgısını. Belki de  her  bir  işçinin  ocağın  karasına  bulanmış bakışlarından  Hasan’ın  sevdalı  ruhuna  ait  ışıltılar  topluyordu. İçinde  çocukluğundan  bu  yana  soluk  alıp  veren  ve  Hasan’ın  anısıyla  anlam  bulan  şarkı susmasın  diye  her  akşam  dikiliyordu  kayalıklara. Kaybın  hep  yarım  kalan  cümlelerini  dinliyordu. Ak  belikleri  ışıl  ışıl  uçuşuyordu  rüzgarda. Hasan  Oğlan,  kör  kuyuların  dibinde  ahraz  bir  çığlık  olmuş  biteviye  uğulduyordu…
                                                         
                                                                                          Murathan ÇARBOĞA


                                                                                                  Antakya,2014

*2014 Madenci Edebiyatı Öykü Ödülü
MADENCİ EDEBİYATI YANIK RÜZGARIN SESİNİ DUYDUM
TMMOB
MADEN MUHENDİSLERİ ODASI
YAYINA HAZIRLAYAN: TEKGÜL ARI
                                                      

14 Tem 2016

KANIM ÇIĞLIĞIMDIR

  BEŞİR  FUAD (1852-1887) ŞİİRİ

ey  ölümü  korkunç  kılan  felsefe,  hiçlik  yangını,
etin  tükeniş  hazzı… gökkuşağının  altından  geçen 
ebleh  sürüsüne  saplanan  cevap: kanım  çığlığımdır!
neşterin  izinde  var  olan  tin  deşsin  vicdanı, açılsın
kapıları  cehennemin. şeytanın  ayarttığı  bahçeler
hiçbir  zaman  bizim  olmadı, yazılamadı  hayat
mürekkebin  şerriyle. eli  hançerli  teselli, hüznü
yurt  bilen  hikayât, hakikat  küflü  bir  sarkaç  şimdi
dimağımda. soluyor  renkler, kağıdın  meçhul  bozkırında
genişleyen  leke  yutuyor  içimde  boğulan  cenini,  arzuyla…

harflerin  bir  bir  kararıyor  şavkı,  azad  oluyor  mânâ,
tıkırtılar  duyuluyor  dışarıdan, ölüm  seslerle  geliyor  ruha…

                                                                                 
                                                                                   MURATHAN ÇARBOĞA
                                                                               Hayata Manifesto-2007